MANTELZORG, een zorg…

MANTELZORG, een zorg…

Uit vroeger tijden kan ik me een reclameplaatje herinneren van Droste.
U weet het vast nog wel, zo’n verpleegster in vol ornaat met een dienblad in de hand met daarop een kopje en een doos, met daarop een afbeelding van een verpleegster in vol ornaat met een dienblad in de hand met daarop een kopje en een doos, met daarop een afbeelding van een verpleegster in vol ornaat met een dienblad in de hand met daarop een kopje en een doos, met daarop een afbeelding et cetera ad infinitum. Men noemt dat nog steeds het “Droste-effect” en ook de beroemde Escher maakte in tekeningen gebruik van dit effect.

 

© Jaap Dijk 2015

Er was eens een mantelzorger, die de gansche dag mantelzorgde dat het een aard had. Niets was haar (mantelzorgers zijn meestal vrouwen) te veel. Zij zorgde en zorgde en zorgde. Haar betaalde baan moest zij opzeggen, want daar was geen tijd meer voor. Haar zorgontvanger (partner, echtgenoot, zoon of dochter) had de hele dag haar zorg van node. ’s Morgens moest zij helpen bij het opstaan, bij het wassen of douchen, bij het ontbijt, bij de toiletgang en bij het aankleden. De zorgvrager had nog een redelijk intact sociaal leven, dus pyjamadagen waren er niet bij. Een klein beetje aanvulling op het gezinsinkomen dat inmiddels uitsluitend uit een arbeidsongeschiktheidsuitkering kwam werd, na het wegvallen van de betaalde baan van de mantelzorger niet meer een beetje aangevuld vanuit het “partnercontract PGB”, want dat vond de staatssecretaris “oneigenlijk”.

“Liefdewerk” moest het zijn, in de meest letterlijke zin van het woord.  Zorg in Natura was geen optie. De 20 uren geïndiceerde zorg leverde een persoonsgeboden budget op, waarmee bij een thuiszorginstelling nog niet de helft van het vereiste aantal uren geleverd kon worden. Dus moest er ook dan bijgemantelzorgd worden zodat mevrouw nóg niet aan een betaalde baan toekwam. En voor een eigen bijdrage om de rest van het aantal uren in te kopen, reikte de uitkering bij lange na niet. Respijtzorg, een dagje of een middagje vrij zat er niet in. Een (korte) vakantie, even weg van die eeuwige zorgvrager, al evenmin.

Het alternatief, een verzorgingshuis kon de mantelzorger niet met haar geweten en verantwoordelijkheidsgevoel in overeenstemming krijgen, evenmin een aantal pyamadagen per week. Zij zorgde dus door en door en door en raakte op den duur lichamelijk én psychisch zó overbelast, dat zijzelf mantelzorg van node had. En ook deze mantelzorger van de mantelzorger kwam in dezelfde spiraal en had op haar beurt óók weer een mantelzorger nodig. Jawel, het “Droste-effect”. U hebt het goed begrepen. Een belachelijk verhaal? Kijk maar eens naar mantelzorgers in uw omgeving of praat eens met iemand van het Steunpunt Mantelzorg. Datgene waarvoor ik een aantal jaren geleden waarschuwde in een (toen) omstreden artikel is inmiddels afschuwelijk waar geworden, Veel mantelzorgers raken overspannen, overwerkt, gestresst, gaan er letterlijk onderdoor. En de overheid? Ach, ze zijn nog steeds goedkoop, die mantelzorgers.

En er dreigt nog een effect, waar ik –wellicht wederom omstreden – voor waarschuw. Niet alleen de mantelzorger is een bedreigde soort. Weet u wat wel eens de grootste bedreiging zou kunnen gaan worden voor de gehandicapte, chronisch zieke of bejaarde? Juist ja, de overbelaste, overspannen mantelzorger. Overdreven denkt u? Er zijn al langere tijd gevallen bekend waarin verzorgden door hun overbelaste, overspannen verzorger zijn mishandeld. Dit zijn geen vrolijke tijden. Waarden en normen, daar lijkt het steeds over te gaan. Maar wie brengt ze in de praktijk? 
Wie zorgt er voor de mantelzorgers?
 

Later bericht Overzicht Eerder bericht